Een gezonde werkcultuur: wat maakt een organisatie echt gezond?

Een gezonde werkcultuur. Het klinkt misschien als iets abstracts, maar iedere organisatie heeft ermee te maken. Of je nu werkt met vijf medewerkers of met vijfhonderd. Werkcultuur gaat over de manier waarop mensen binnen een organisatie met elkaar omgaan. Hoe wordt er gecommuniceerd? Is er ruimte om vragen te stellen of fouten te bespreken? Voelen medewerkers zich gewaardeerd? En kunnen zij aangeven wanneer iets niet goed gaat?

De antwoorden op deze vragen zeggen veel over de cultuur binnen een organisatie. Een gezonde werkcultuur draagt bij aan werkplezier, betrokkenheid en duurzame inzetbaarheid. Een ongezonde cultuur kan juist zorgen voor spanningen, stress, een hoog verloop en uiteindelijk verzuim.

Maar wat verstaan we nu precies onder een gezonde werkcultuur?

Wat is werkcultuur?

Werkcultuur is de manier waarop mensen binnen een organisatie dagelijks met elkaar samenwerken en omgaan. Het gaat om de normen, waarden en gewoontes die binnen een organisatie leven.

Een deel daarvan is bewust bepaald. Denk aan de kernwaarden die op de website staan of de manier waarop een organisatie haar medewerkers wil behandelen.

Maar een groot deel van de werkcultuur ontstaat in de praktijk. Denk bijvoorbeeld aan:

·       Hoe reageren we als iemand een fout maakt?

·       Hoe gaan we om met een collega die aangeeft dat de werkdruk te hoog is?

·       Wordt feedback daadwerkelijk gegeven en besproken?

·       En wat gebeurt er wanneer een medewerker een andere mening heeft dan de directeur, eigenaar of leidinggevende?

Juist deze dagelijkse situaties bepalen hoe medewerkers de werkcultuur ervaren.

Een gezonde werkcultuur gaat verder dan een goede sfeer

Een gezellige werksfeer is natuurlijk prettig. Samen lunchen, een grapje maken en af en toe een bedrijfsuitje organiseren kunnen bijdragen aan werkplezier.

Maar een gezonde werkcultuur gaat verder dan gezelligheid. Medewerkers moeten zich bijvoorbeeld ook veilig voelen om zich uit te spreken. Ze moeten kunnen aangeven dat iets niet goed gaat, zonder bang te zijn voor een negatieve reactie.

Ook vertrouwen, respect, duidelijkheid en open communicatie spelen een belangrijke rol.

Een organisatie kan dus een goede sfeer hebben en tegelijkertijd onderdelen van de werkcultuur hebben die aandacht nodig hebben.

De grootte van de organisatie maakt verschil

De manier waarop werkcultuur ontstaat, kan verschillen per organisatie. In een groter bedrijf zijn vaak meerdere lagen aanwezig. Medewerkers hebben bijvoorbeeld te maken met een teamleider, manager, HR-afdeling en directie. De cultuur wordt daardoor beïnvloed door veel verschillende mensen en teams.

In een kleiner bedrijf zijn de lijnen vaak korter. Soms is er helemaal geen leidinggevende tussen de medewerkers en de directeur of eigenaar. Dat kan een groot voordeel zijn. Problemen kunnen snel worden besproken en beslissingen kunnen snel worden genomen.

Tegelijkertijd betekent het ook dat het gedrag van de directeur of eigenaar een relatief grote invloed kan hebben op de werkcultuur. Wanneer de directeur openstaat voor feedback, goed luistert en duidelijk communiceert, heeft dat direct invloed op hoe medewerkers hun werkomgeving ervaren.

Maar het omgekeerde geldt ook. Daarom is werkcultuur niet alleen een onderwerp voor grote organisaties met managers en HR-afdelingen. Ook binnen een klein bedrijf wordt iedere dag aan de werkcultuur gewerkt.

Wat doet de werkgever voor de werkcultuur?

Of er nu een directeur, eigenaar, teamleider of manager aan het roer staat: de werkgever heeft een belangrijke invloed op de cultuur binnen de organisatie. Dat betekent niet dat de werkgever overal verantwoordelijk voor is. Werkcultuur wordt uiteindelijk gevormd door de manier waarop mensen binnen de organisatie met elkaar omgaan.

Wel geeft de werkgever het voorbeeld:

·       Wordt er geluisterd naar medewerkers?

·       Worden afspraken nagekomen?

·       Is er aandacht voor werkdruk?

·       Worden medewerkers aangesproken op gedrag wanneer dat nodig is?

·       En wordt er ook geluisterd wanneer medewerkers feedback geven op de manier waarop de organisatie wordt geleid?

Voorbeeldgedrag is daarbij belangrijk. Wat een werkgever zegt is één ding, maar medewerkers kijken vooral naar wat er daadwerkelijk gebeurt.

Waarom is werkcultuur belangrijk voor preventie?

Werkcultuur wordt vaak gezien als een HR-onderwerp. Toch heeft het ook een duidelijke relatie met preventie en arbeidsomstandigheden. Een medewerker die zich niet gehoord voelt, langdurig hoge werkdruk ervaart of zich niet veilig voelt om problemen te bespreken, kan uiteindelijk fysieke of mentale klachten ontwikkelen. Ook conflicten, ongewenst gedrag en een gebrek aan sociale veiligheid kunnen invloed hebben op het welzijn van medewerkers.

Door aandacht te hebben voor de werkcultuur kun je problemen mogelijk eerder signaleren en aanpakken. Preventie betekent immers niet alleen dat je voorkomt dat iemand van een ladder valt of een verkeerde werkhouding aanneemt. Een gezonde werkomgeving gaat ook over hoe mensen zich op hun werk voelen.

Hoe weet je hoe medewerkers de organisatie ervaren?

Als werkgever is het niet altijd eenvoudig om hier zelf een goed beeld van te krijgen. Je kunt dagelijks met je medewerkers samenwerken en toch bepaalde signalen missen. Medewerkers spreken zich namelijk niet altijd vanzelf uit. Misschien willen ze hun werkgever niet teleurstellen. Misschien zijn ze bang dat hun mening gevolgen heeft. Of ze denken simpelweg dat er toch niets met hun feedback gebeurt.

Daarom is het waardevol om medewerkers op een structurele manier naar hun ervaringen te vragen. Een medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) kan daarbij helpen.

Door medewerkers te vragen naar verschillende aspecten van hun werk, ontstaat een breder beeld van hoe zij de organisatie ervaren. Denk bijvoorbeeld aan:

·       werkdruk en balans;

·       communicatie;

·       samenwerking;

·       leiderschap of directie;

·       waardering;

·       ontwikkelmogelijkheden;

·       betrokkenheid;

·       sociale veiligheid;

·       werkplezier.

Het gaat daarbij niet alleen om de vraag of medewerkers tevreden zijn. Minstens zo interessant is waarom zij tevreden of juist minder tevreden zijn.

Van aannames naar inzicht

Iedere werkgever heeft een beeld van zijn organisatie. Maar het beeld van de werkgever hoeft niet hetzelfde te zijn als het beeld van medewerkers. Dat maakt het juist interessant om regelmatig te onderzoeken hoe medewerkers de organisatie ervaren:

·       Wat gaat goed?

·       Waar zijn medewerkers trots op?

·       Waar lopen zij tegenaan?

·       Welke onderwerpen verdienen aandacht?

·       En welke verbeteringen zouden volgens medewerkers echt verschil maken?

Door deze vragen te stellen, ontstaat inzicht. En inzicht is een belangrijke eerste stap om de werkcultuur verder te ontwikkelen.

Een gezonde werkcultuur vraagt om aandacht

Een gezonde werkcultuur ontstaat niet door één keer een aantal afspraken op papier te zetten. Het is iets waar een organisatie voortdurend aan werkt. Dat kan betekenen dat je met medewerkers in gesprek gaat, beter kijkt naar werkdruk, aandacht besteedt aan communicatie of afspraken maakt over gewenst gedrag.

Maar het begint bij luisteren. Want je kunt pas gericht werken aan je werkcultuur als je weet hoe medewerkers deze daadwerkelijk ervaren. Daarom is het goed om niet alleen te kijken naar verzuimcijfers of personeelsverloop, maar ook actief te vragen hoe medewerkers hun werk en werkomgeving ervaren.

Meer inzicht in jouw organisatie?

YOUR NEXT ARBO ondersteunt organisaties bij het creëren van een gezonde en duurzame werkomgeving. Een medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) kan helpen om inzicht te krijgen in wat medewerkers belangrijk vinden, wat goed gaat en waar verbeterpunten liggen.

Zo maak je werkcultuur bespreekbaar en kun je gericht werken aan preventie, werkplezier en duurzame inzetbaarheid.

Benieuwd hoe medewerkers jouw organisatie ervaren? Neem contact op met YOUR NEXT ARBO voor meer informatie over het medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO).

Veelgestelde vragen over werkcultuur

Wat is werkcultuur?

Werkcultuur is de manier waarop mensen binnen een organisatie met elkaar omgaan en samenwerken. Het gaat onder andere om communicatie, samenwerking, vertrouwen, waardering, omgang met fouten en de ruimte die medewerkers ervaren om hun mening te geven.

Wat is een gezonde werkcultuur?

Een gezonde werkcultuur is een werkomgeving waarin medewerkers zich gerespecteerd, gehoord en veilig voelen. Er is ruimte voor open communicatie, feedback en ontwikkeling. Ook kunnen medewerkers aangeven wanneer zij problemen of een te hoge werkdruk ervaren.

Waarom is een gezonde werkcultuur belangrijk?

Een gezonde werkcultuur kan bijdragen aan meer werkplezier, betrokkenheid en duurzame inzetbaarheid. Daarnaast kunnen problemen, spanningen en signalen van overbelasting eerder worden besproken. Daarmee kan aandacht voor werkcultuur ook een belangrijke rol spelen binnen preventie.

Hoe herken je een ongezonde werkcultuur?

Een ongezonde werkcultuur kan zich op verschillende manieren uiten. Denk bijvoorbeeld aan weinig open communicatie, medewerkers die zich niet durven uitspreken, veel onderlinge spanningen, een hoge werkdruk, weinig waardering of een hoog personeelsverloop. Ook veel kortdurend verzuim kan een signaal zijn dat er binnen een organisatie iets speelt.

Wie is verantwoordelijk voor de werkcultuur?

Werkcultuur wordt gevormd door iedereen binnen een organisatie. De werkgever, directie en leidinggevenden hebben wel een belangrijke voorbeeldfunctie. In een kleine organisatie kan de directeur of eigenaar daardoor veel invloed hebben op de cultuur. In grotere organisaties wordt de cultuur beïnvloed door verschillende leidinggevenden, teams en medewerkers.

Hoe verbeter je de werkcultuur?

Het verbeteren van werkcultuur begint met inzicht. Luister naar medewerkers en onderzoek hoe zij de organisatie ervaren. Bespreek de uitkomsten vervolgens open en bepaal samen welke verbeteringen nodig zijn. Het is belangrijk om niet alleen naar problemen te kijken, maar ook naar wat al goed gaat.

Hoe meet je de werkcultuur binnen een organisatie?

De werkcultuur kan onder andere worden onderzocht door gesprekken, interviews, teamoverleggen of een medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO). Een medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) maakt het mogelijk om medewerkers op een structurele en vaak anonieme manier naar verschillende aspecten van hun werk en organisatie te vragen.

Wat is het verschil tussen werkcultuur en medewerkerstevredenheid?

Werkcultuur gaat over de manier waarop mensen binnen een organisatie met elkaar omgaan en samenwerken. Medewerkerstevredenheid gaat over hoe medewerkers hun werk en organisatie ervaren en hoe tevreden zij daarover zijn. De twee onderwerpen hangen sterk met elkaar samen: de werkcultuur kan bijvoorbeeld invloed hebben op werkplezier, betrokkenheid en tevredenheid.