Oekraïense werknemers langer aan het werk: wat betekent dit voor werkgevers?

Dat is ook voor werkgevers relevant. Inmiddels zijn Oekraïense werknemers een belangrijk onderdeel van de Nederlandse arbeidsmarkt.

Op dit moment vangt Nederland ruim 135.000 ontheemden uit Oekraïne op. Uit de meest recente CBS-cijfers over de arbeidsmarkt blijkt dat op 1 mei 2025 61% van de Oekraïense vluchtelingen van 15 tot 65 jaar in loondienst werkte. De verlenging van de tijdelijke bescherming betekent daarmee meer dan alleen een langere verblijfsperiode. Voor werkgevers wordt het steeds belangrijker om te kijken naar de langere termijn: hoe zorg je ervoor dat Oekraïense werknemers niet alleen aan het werk komen, maar ook duurzaam aan het werk kunnen blijven?

Oekraïners mogen werken zonder TWV

Oekraïense vluchtelingen die onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) vallen, mogen in Nederland werken zonder dat de werkgever een tewerkstellingsvergunning (TWV) hoeft aan te vragen. Dat maakt het voor werkgevers relatief eenvoudig om iemand uit Oekraïne in dienst te nemen. Als werkgever is het daarom belangrijk om vooraf te controleren of de werknemer daadwerkelijk onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming valt en beschikt over het juiste verblijfsbewijs.

Er geldt wel een belangrijke meldplicht. De werkgever moet de werknemer vóór de start van het werk bij UWV aanmelden. Twee werkdagen nadat de melding is gedaan, mag de werknemer beginnen met werken. Verandert de functie of de duur van het dienstverband, dan moet ook daarvan opnieuw melding worden gedaan bij UWV. 

Nieuwe voorwaarde vanaf 5 augustus 2026

Sinds 5 augustus 2026 geldt bovendien een nieuwe voorwaarde voor mensen die vanaf die datum voor het eerst tijdelijke bescherming aanvragen. Zij moeten kunnen aantonen dat zij aan hun militaire verplichtingen in Oekraïne hebben voldaan of daarvan zijn vrijgesteld. Dit kan bijvoorbeeld met documenten van de Oekraïense autoriteiten. Deze nieuwe voorwaarde geldt niet voor mensen die al tijdelijke bescherming in de EU hadden en die bescherming behouden.

Voor werkgevers is dit vooral relevant bij nieuwe werknemers die nog niet eerder onder de RTB vielen. Het controleren van de verblijfsstatus blijft daarbij belangrijk.

Van tijdelijke werknemer naar duurzame arbeidsrelatie

Veel Oekraïense werknemers zijn in eerste instantie begonnen in tijdelijk of flexibel werk. De CBS-cijfers laten zien dat op 1 mei 2025 bijvoorbeeld 36% als uitzendkracht werkte, 23% als oproepkracht en 28% met een ander tijdelijk dienstverband. Tegelijkertijd nam het aandeel met een vast dienstverband toe van 7% in 2024 naar 13% in 2025. Nu de tijdelijke bescherming opnieuw is verlengd, zal dit percentage waarschijnlijk toenemen. 

Taal en communicatie blijven aandachtspunten

Uit het recente onderzoek van WODC, CBS en de Erasmus Universiteit Rotterdam blijkt dat veel Oekraïners werken, maar dat de Nederlandse taal voor een deel nog een belangrijke uitdaging vormt. Het onderzoek volgt Oekraïense vluchtelingen gedurende meerdere jaren en kijkt onder andere naar arbeidsmarktparticipatie, taalvaardigheid, gezondheid en sociale positie.

Voor werkgevers kan taal een rol spelen in de dagelijkse praktijk. Bijvoorbeeld bij werkinstructies, veiligheidsvoorschriften, gesprekken over functioneren en communicatie met collega's. Dat betekent niet dat een Oekraïense werknemer minder goed kan functioneren. Wel kan het helpen om informatie duidelijk en begrijpelijk te geven en regelmatig te controleren of afspraken en verwachtingen goed zijn overgekomen.

Ook mentale gezondheid is een uitdaging

Naast taal en werk is ook mentale gezondheid een aandachtspunt. Het WODC beschrijft dat veel Oekraïners te maken hebben met mentale problemen en dat ook sociale aansluiting een uitdaging kan zijn.

Voor werkgevers betekent dit niet dat je ervan moet uitgaan dat een Oekraïense werknemer psychische klachten heeft. Wel is het belangrijk om oog te hebben voor het welzijn van medewerkers. De gevolgen van oorlog en onzekerheid, zorgen om familieleden en het opbouwen van een nieuw bestaan kunnen belastend zijn. Een veilige werkomgeving en een open gesprek kunnen helpen om signalen van overbelasting tijdig op te merken.

Wat betekent dit bij verzuim?

Bij ziekte gelden voor Oekraïense werknemers in principe dezelfde regels rondom verzuim en re-integratie als voor andere werknemers. Toch kunnen er in de praktijk extra aandachtspunten zijn. Taal kan bijvoorbeeld invloed hebben op de communicatie over ziekte en werkhervatting. Ook kan een werknemer minder bekend zijn met de Nederlandse regels rondom verzuim en re-integratie. Juist dan is duidelijke communicatie belangrijk.

De verlenging vraagt om een andere blik

De verlenging van de tijdelijke bescherming tot en met 4 maart 2028 geeft werkgevers meer duidelijkheid voor de komende jaren. Tegelijkertijd verandert daarmee ook de manier waarop we naar Oekraïense werknemers kunnen kijken. Het gaat steeds minder alleen om de vraag of iemand mag werken. Het gaat ook om de vraag: hoe zorgen we ervoor dat iemand gezond, betrokken en duurzaam aan het werk kan blijven? Aandacht voor duidelijke communicatie, ontwikkeling, taal, welzijn en goede begeleiding bij verzuim helpt daarbij. Niet alleen bij Oekraïense werknemers, maar bij iedere werknemer.

Wij denken graag met je mee

Bij Your Next Arbo ondersteunen we werkgevers bij verzuim, re-integratie en duurzame inzetbaarheid. Wil je hier meer over weten? Neem dan contact met ons op.